Home  » Infrastructuur en Omgeving » Impact op mens en milieu » Riolen en wateroverlast

Wateroverlast, een probleem van de rivier of de riool?

Bij langdurige of hevige regenbuien, houden steeds meer mensen de adem in. Waterlopen treden vaker buiten hun oevers en ook riolen kunnen het water niet altijd voldoende afvoeren. De oorzaken van de toenemende wateroverlast zijn divers, maar onze ruimtelijke ordening en de toenemende klimaatverandering spelen duidelijk een rol.
Meer bebouwing betekent nog meer verharde oppervlakte, met nog minder kans tot infiltratie van het water in de bodem. Ook de klimaatverandering heeft een rechtstreekse invloed op de hoeveelheid water die in de waterlopen terecht komt. Tegenwoordig zijn onze winters natter dan vroeger, doordat er in verhouding meer neerslag valt over langere periodes. De zomerperiode is juist droger geworden. Er valt dan minder neerslag, maar de buien zijn wel een stuk intenser dan vroeger.

Verschil zomer en winter

Professor dr. ir. Jean Berlamont, hydraulica-specialist aan de KULeuven, wijst net zoals Aquafin op de verschillende gevolgen van zomerse en winterse neerslag voor de rivier en de riool.

Klik hier voor de technische uitleg.

Gewone bui
Het overgrote aandeel van de rioolstelsels in Vlaanderen zijn van het gemengde type. Dat betekent dat ze zowel afval- als regenwater transporteren. Op die rioolstelsels zijn nooduitlaten voorzien - overstorten- die een deel van het water gecontroleerd in een beek of rivier lozen, als het rioolstelsel bij een hevige bui te vol geraakt. Volgens de code van goede praktijk voor het ontwerp van een rioolstelsel, mag dat een beperkt aantal keer per jaar gebeuren. Tot voor 2012 bepaalde ontwerprichtlijn dat het stelsel slechts één keer om de vijf jaar zo vol mocht komen te zitten, dat het water een uitweg zoekt naar de straat.

Zomeronweders
Tegenwoordig doen er zich in de zomer vaker korte maar hevige onweders voor. Die buien zorgen met grotere regelmaat dan één keer om de vijf jaar voor wateroverlast. Dat komt omdat de capaciteit van het rioolstelsel berekend is op basis van historische neerslaggegevens, en niet op basis van het huidige veranderende neerslagpatroon.

Die neerslagparameters stemden echter niet meer overeen met de huidige klimaatcondities. In de nieuw ontwerpcode, die van kracht ging in 2012, moet de rioolcapaciteit zodanig berekend worden, dat er statistisch gezien nog maar om de 20 jaar een bui valt die niet door het rioolstelsel verwerkt kan worden. Bij de nieuwe berekening worden ook de toegenomen neerslagintensiteiten van de voorbije 10 à 15 jaar in acht genomen. Niemand kan echter met zekerheid zeggen hoe het klimaat verder evolueert. Wat nu als een 20-jarige bui wordt beschouwd, is tegen 2100 misschien opnieuw een 5-jaarlijkse bui.

Wateroverlast in de winter
Wateroverlast in de winter is meestal het gevolg van een gebrek aan bergings- en afvoercapaciteit op de waterlopen. In de winter is de waterstand in beken en rivieren sowieso hoger, doordat het over langere periodes regent dan in de zomer. Soms verhindert de hoge beekstand de werking van de nooduitlaten op de riool. Daardoor verhoogt de druk in het hele rioolstelsel, met als gevolg dat het water op verschillende plaatsen de straat opstroomt. Een bui die lang niet zo hevig is als een zomers onweer, kan bij hoge waterstanden dus toch voor aanzienlijke wateroverlast zorgen.


Oplossingen
Ruimte voor water
In een dichtbebouwd land als België valt wateroverlast nooit helemaal te vermijden. Toch kunnen er binnen een integraal waterbeleid maatregelen genomen worden die het probleem verkleinen. Voor de hand liggend is niet bouwen in overstromingsgevoelig gebied, of ‘waterproof bouwen’. Voor zover het economisch verantwoord is, kan ook de bestaande bebouwing beschermd worden. Maar de belangrijkste oplossing is toch ruimte geven aan water.   Maatregelen op de riolering zelf, zijn niet allemaal effectief in de strijd tegen wateroverlast.
Om wateroverlast te verminderen, moeten we neerslag waar mogelijk in de bodem laten infiltreren en het extra debiet op de waterloop bufferen.




Infrastructuur en Omgeving
Infrastructuur en Omgeving