Aquafin genomineerd voor Belfius Smart Belgium Awards

De Belfius Smart Belgium Awards 2018 zijn prijzen voor gemeenten, bedrijven en organisaties die op een slimme manier een antwoord bieden op de uitdagingen van vandaag en morgen. ‘Slimme riolen’ – what’s in a name – is zo’n project dat het ecologisch probleem van overstorten kan aanpakken. Aquafin is hiermee genomineerd in de categorie Belfius Smart Company Award.

Overstort?

overstort in werking

Impact op het milieu

In Vlaanderen liggen er nog veel gemengde rioleringsstelsels. Het regenwater wordt dan samen met huishoudelijk afvalwater in één riool afgevoerd naar een zuiveringsinstallatie. Bij hevig regenweer zal dit gemengd rioleringsstelsel in principe erg ongelijkmatig vollopen. Dat is logisch, want het regent meestal niet overal even hard en de capaciteit van het stelsel is niet overal even groot. Het gevolg is dat de riool kan overstromen op kritieke plaatsen en dat overstorten in werking treden. En dat terwijl misschien maar bijvoorbeeld twee derde van de bergingscapaciteit in het stelsel benut is. Langs overstorten kan het water, dat anders voor wateroverlast zou zorgen, toch nog worden afgevoerd naar de nabije waterlopen. Ondanks de verdunning met regenwater is dit water nog erg vervuild en kan het vaak een grote impact op het milieu hebben.

Slimme riolen

Ondergrondse verkeerslichten

Om deze negatieve gevolgen voor het milieu te beperken, ontwikkelde Aquafin een sturingsstrategie voor rioleringssystemen. Met behulp van sensoren, controllers en regelaars worden in ‘real-time’ acties uitgevoerd zodat het gehele rioleringsstelsel zich te allen tijde en zo gelijkmatig mogelijk kan vullen. Deze dynamische sturing maakt van ondergrondse, ‘domme’ riolen een slimme infrastructuur die vanop afstand gemonitord kan worden. Vergelijk het met een soort ondergrondse stoplichten die het rioolverkeer onder de grond regelen. Bij rood licht wordt het water tegengehouden, bij groen kan er een vlotte doorstroming gebeuren. Daarvoor moet in de eerste plaats de vullingsgraad van het stelsel berekend worden, gebaseerd op een waterhoogtemeting. Op strategische plaatsen worden daarna regelstructuren aangebracht zoals kleppen en schuiven die het water tegenhouden of afleiden. Ook bestaande pompstations kunnen we inschakelen in dit geheel. Sensoren die het waterpeil en het debiet meten, sturen deze structuren aan volgens een algoritme zodat het stelsel evenwichtig volloopt. Om het systeem ‘failsafe’ te maken, bouwde Aquafin bovendien op verschillende niveaus en locaties veiligheidsmaatregelen in.

regelschuif

Slimme riolen bevinden zich nog steeds onder de grond, maar door metingen en camera’s kan een onzichtbaar proces nu wel beter in kaart worden gebracht

Geert Dirckx - studieverantwoordelijke R&D

Smart

Het is innovatief aangezien het gebruik maakt van moderne technieken zoals het online registreren en doorsturen van meetgegevens en beslissingscommando’s zonder menselijke interactie. Een rioleringssysteem is op zich een statische infrastructuur. Maar door ze dynamisch te sturen kunnen we het hydraulisch potentieel en de beschikbare berging maximaal benutten. De metingen in de riolering die digitaal verzonden worden naar een centrale locatie – zeg maar het verkeerscentrum-, gebruiken we om processen te verbeteren door er algoritmes op los te laten. We kunnen dus niet alleen overstorten verminderen, we leren ook bij over de dynamiek onder de grond, over de vullingsgraad en bergingscapaciteit van het rioleringsstelsel. In tijdens van klimaatverandering en hoe we ons daaraan moeten aanpassen, zijn deze data heel leerrijk. Dankzij real time camerabeelden kunnen we monitoren en bijsturen vanop afstand en boven de grond.

What's next?

Op 15 februari moet Aquafin de vakjury ervan overtuigen hoe smart deze ‘slimme riolen’ zijn. Vanaf begin april kan ook het brede publiek zijn stem uitbrengen voor de publieksprijs. De Belfius Smart Belgium Awards worden op 24 april uitgereikt.