België heeft 'hoog tekort' aan water

Deze week verscheen in de media een nieuw rapport rond het tekort aan water wereldwijd. Frappant: België staat op de 23e plaats en doet het daarmee slechter dan bijvoorbeeld Zuid-Afrika en Namibië. Het World Resources Institute, dat het rapport publiceerde, geeft meteen mee wat er moet gebeuren om het tij te keren.

droogte

Onthutsende ranking

Het nieuwste waterrapport van het World Resources Institute zet België op plaats 23 in het lijstje van landen die het grootste drinkwatertekort hebben ter wereld. We behoren niet tot de landen met een ‘extreem hoog tekort’ maar wel tot de categorie net daaronder, een ‘hoog tekort’. Opvallend: Namibië, dat we toch vooral kennen als grote zandvlakte, scoort beter dan België.

Bekijk de ranking

Dat danken we vooral aan onze hoge bevolkingsdichtheid en de schaarse onverharde ruimte. En die krimpt nog elke dag in. Professor Waterbouwkunde aan de KU Leuven Patrick Willems hamert al jaren op die risicovolle mix van factoren die ervoor zorgt dat we nu al enkele zomers op rij te kampen hebben met extreme droogte. Het World Resources Institute geeft in haar rapport meteen drie grote oplossingen voor het droogteprobleem:

1. Een efficiënter watergebruik in de landbouw door betere irrigatietechnieken;

2. Investeren in ‘grijze en groene’ infrastructuur; 

3. Behandelen, hergebruiken en recycleren van water.

Pijlers 2 en 3 zijn principes waarop Aquafin volop inzet. Water moet zoveel mogelijk in de bodem kunnen dringen. We maken hemelwaterplannen op voor gemeenten die hen een visie bieden op hoe ze zich kunnen voorbereiden op hevigere buien in de toekomst door de klimaatverandering. Dat is een zeer lokale benadering waarin we altijd de voorkeur geven aan het zo veel mogelijk ter plaatse houden van regenwater en dan liefst nog met bovengrondse buffering en infiltratie. Denk aan grachten die volledig beplant zijn of een wadi, een ondiepe glooiing waarnaar het regenwater wordt afgeleid en waarin het traag in de bodem kan dringen. Met zo’n groene oplossingen slaan we meerdere vliegen in één klap. Regenwater laten infiltreren is niet alleen een oplossing voor een teveel aan water, het vult op die manier de grondwatertafel aan die op sommige plaatsen dramatisch laag staat. Meer groen in het straatbeeld heeft ook een rustgevend effect op mensen én het bevordert de biodiversiteit. 

Groen wapen tegen hittestress

Vegetatie helpt ook om de omgeving af te koelen op hete zomerdagen. Een stedelijke omgeving zal altijd warmer zijn dan het buitengebied. Maar een studie van NASA toont aan dat hoe minder vegetatie er is in de straat, hoe warmer het wordt. Bij een verharding van 65% zou het verschil met het omliggende gebied zelfs tot 1,6° C oplopen. Dat lijkt niet veel, maar één graad is genoeg om bv. het gebruik van airco met 20% te doen stijgen.

Water opnieuw gebruiken

Aquafin zuivert het huishoudelijke afvalwater van 84% van de Vlamingen. Dat levert een potentieel op van 800 miljoen m³ water dat beschikbaar is voor hergebruik. Vandaag belandt het nagenoeg integraal in een beek of rivier en brengt het daar letterlijk weer meer zuurstof. Maar het kan ook ingezet worden voor andere doeleinden, zonder het natuurlijke evenwicht in de beek in het gedrang te brengen. Bedrijven kunnen het bijvoorbeeld gebruiken voor het spoelen van tankwagens of als koelwater. Na verdere zuivering is het nog veel breder toepasbaar. Het is zelfs mogelijk om de kringloop volledig te sluiten en er weer drinkwater van te maken. Dat gebeurt ook al door watermaatschappij IWVA in Koksijde.
In lange droogteperiodes zet Aquafin de poorten van een aantal zuiveringsinstallaties open en kunnen land- en tuinbouwers en gemeenten via tijdelijke contracten gezuiverd afvalwater ophalen voor irrigatietoepassingen. Dat zijn noodoplossingen in crisissituaties. Daarnaast nemen enkele bedrijven ook al structureel gezuiverd afvalwater af. De grootste uitdaging daarbij is logistiek. Maar dat betekent niet dat het onmogelijk is. “We willen meer actief gaan inspelen op de lokale noden aan water,” legt Maarten Everaert uit. “Daarom brengen we in kaart waar in Vlaanderen er kansen liggen om ons gezuiverd afvalwater structureel te hergebruiken en vervolgens willen we dat via partnerships ook realiseren. Samen met bedrijven die ons water willen gebruiken, kunnen we zeker oplossingen vinden om het transportprobleem op te lossen.”