Microplastics verminderen gebeurt het best aan de bron

Waterzuiveringen zijn één van de wegen waarlangs microplastics in het milieu kunnen terechtkomen. Alle zuiveringsinstallaties van Aquafin uitrusten om microplastics tot 0,001 mm te verwijderen zou niet alleen ontzettend duur zijn, het is bovendien geen duurzame oplossing. De Europese watersector is meer te vinden voor een brongerichte aanpak.

Plastic soup wordt steeds dikker

Er drijft ontzettend veel plastiek rond in onze zeeën

Plastiek vind je echt op alle dieptes en in alle groottes, in veel grotere  hoeveelheden dan je denkt, zoals je ziet in een voorbeeldfilmpje. Zichtbare stukken als flesjes zakjes of visnetten sukkelen via het land in het water of worden rechtstreeks in zee gedumpt. Dieren geraken verstrikt in dat plastiek of sterven door het op te eten, maar toch is nog een veel grootschaliger probleem. Plastic breekt namelijk niet volledig af in de natuur. Door zonlicht en zout water kan het wel steeds kleiner worden, tot je het bijna niet meer kan zien. Dan spreken we over micro- of nanoplastics. Het overgrote deel van alle plastiek komt ineens als piepklein deeltje in zee terecht. Het gaat om minuscule vezeltjes uit bijvoorbeeld synthetische kleding of vezels van autobanden. Ze komen rechtstreeks in het water terecht, maar ook via waterzuiveringsinstallaties. De allerkleinste deeltjes zijn in staat om binnen te dringen in celmembranen of in andere weefsels. Wat dat betekent voor onze gezondheid, is nog niet duidelijk. Wel weten we dat ze andere vervuilende stoffen kunnen absorberen, die onze hormoonhuishouding of ons immuunsysteem  kunnen verstoren, of potentieel kankerverwekkend zijn.

Tegen 2050 bevatten de oceanen meer plastiek dan vis

Wereld Economisch Forum

Hoe komen microplastics in zuiveringsinstallaties terecht?

Microplastics komen op verschillende manieren op rioolwaterzuiveringsinstallaties toe. Een groot aandeel microplastics is afkomstig van de slijtage van autobanden, of verf van wegmarkeringen, waarvan de partikels wegspoelen met het regenwater. Tot op vandaag vervoert het merendeel van alle riolen nog steeds een mengsel van regenwater en afvalwater.

Ook huishoudens voeren microplastics naar het milieu. Dat gebeurt via cosmeticaproducten die we afspoelen onder de douche of via fleece truien en andere synthetische kleren die we wassen. Voordat je je favoriete dekentje een extra wasbeurt geeft, denk je beter even na of dat wel echt nodig is. Ook flesjes shampoo, scrubs, bekijk je best eens kritisch. Er bestaan genoeg alternatief zonder plastic deeltjes.

Help microplastics verminderen

plastic soup

Studies over microplastics

Klassieke rioolwaterzuiveringsinstallaties kunnen maximum de helft verwijderen

Binnen Europa staat de problematiek van microplastics al een aantal jaren hoog op de agenda en er lopen dan ook heel veel studies over. Ook Aquafin vond het interessant om te weten hoeveel microplastics er op een rioolwaterzuiveringsinstallatie binnenkomen en hoeveel er weer buitengaan na het zuiveringsproces. Daarom gingen we in op de vraag van de Universiteit Gent voor het uitvoeren van twee thesisstudies. Op acht dagen namen de studenten op verschillende plaatsen in de rioolwaterzuiveringsinstallatie van Destelbergen stalen van het afvalwater.

De kleinste deeltjes ontsnappen

De resultaten van de universiteit van Gent geven aan dat er tijdens deze metingen 45 procent van de plasticdeeltjes met een minimale grootte van 0,015 mm uit het afvalwater werden gehaald. Van deeltjes die groter zijn dan 0,055 mm weten we dat ze makkelijk bezinken in het slib en dus uit het water verwijderd kunnen worden. Maar het zijn net de hele kleine deeltjes die blijven drijven en mee met het gezuiverde water naar beken en rivieren spoelen.

Geen Europese normen

De klassieke rioolwaterzuiveringsinstallaties zijn niet ontworpen om deze minuscule deeltjes te verwijderen. Dat is zeker niet alleen in het geval in Vlaanderen. Het overgrote deel van de installaties in Europa is uitgerust om aan de richtlijn Stedelijk Afvalwater te voldoen. Dat betekent dat ze stoffen uit standaard huishoudelijk afvalwater verwijderen, zoals urine, fecaliën en zeepresten. Voor microplastics zijn er nog geen Europese normen.

Theoretisch kan het

Het is mogelijk om alle zuiveringsinstallaties uitrusten om microplastics tot 0,001 mm te verwijderen. De technieken daarvoor bestaan. Dat zou echter niet alleen ontzettend duur zijn, het is ook geen duurzame oplossing.

Voorkomen aan de bron voor maximaal effect

Een recente studie voor de Europese Commissie stelt dat van alle aanwezige microplastics in het oppervlaktewater, zelfs met de beste technieken maximum 57% via een waterzuivering zou kunnen verwijderd worden. Daarom is de Europese watersector meer te vinden voor een brongerichte aanpak door het beperken van het gebruik van plastic in producten die rechtstreeks of via de waterzuivering in het milieu terechtkomen.