Vlaanderen heeft nood aan globaal plan voor water

Hoewel het globaal gezien voldoende regent in Vlaanderen, is de waterbeschikbaarheid via neerslag erg laag. Dat komt door de hoge bevolkingsdichtheid. Het maakt ons kwetsbaar voor lange periodes van droogte. En die komen door de klimaatverandering meer voor dan vroeger. Professor Patrick Willems (KU Leuven, dept. Burgerlijke Bouwkunde – Hydraulica) pleit voor een structurele aanpak met een langetermijnplanning.

Water hergebruiken

Patrick Willems

Hergebruik van gezuiverd afvalwater én van regenwater

“Er is nood aan een globale visie en aanpak, waarbij alle noden inzake watervoorziening en de huidige en toekomstige beschikbaarheid aan water in kaart worden gebracht,” stelt professor Willems. Hergebruik van gezuiverd afvalwater én van regenwater ziet hij als opties die in de toekomst de regel moeten worden. Niet elke toepassing vraagt immers dezelfde kwaliteit van water.

De professor vindt Aquafin door zijn sleutelpositie in het integrale waterlandschap geknipt om samen met de andere actoren een integraal Vlaams waterplan te ontwikkelen. Tegelijk ziet hij voor ons een actieve rol weggelegd om regenwater en gezuiverd afvalwater ter beschikking te stellen voor hergebruik.

We moeten het water met de juiste kwaliteit op het juiste moment op de plaats krijgen waar het nodig is!

Professor Patrick Willems, KU Leuven, dept. Burgerlijke Bouwkunde – Hydraulica

Makkelijk drinkwater

Het debiet gezuiverd afvalwater dat Aquafin op jaarbasis in een waterloop loost, is gigantisch. Onze meer dan 300 zuiveringsinstallaties liggen verspreid over gans Vlaanderen. Na zuivering voldoet het afvalwater aan de strenge Europese en Vlaamse normen. Het kan dan ook perfect opnieuw gebruikt worden, na een verdere zuivering die afhankelijk is van de toepassing. Het gebeurt al, maar de noodzaak lijkt doorgaans niet groot genoeg. Drinkwater gebruiken is logistiek makkelijker en ondanks de gestegen waterprijzen nog steeds relatief goedkoop. Maar het is niet duurzaam omdat het geproduceerd wordt uit onttrokken grondwater of oppervlaktewater. De voorraden daarvan zijn nu eenmaal niet onuitputtelijk.

Drinkwater gebruiken is logistiek makkelijker en vooralsnog relatief goedkoop. Maar duurzaam is het niet..

Hemelwaterplan

De klimaatverandering brengt niet alleen lange droogteperiodes maar ook meer en zwaardere piekbuien met zich mee. Ook daarop moeten we ons voorbereiden. Patrick Willems: “Gelinkt aan hemelwaterplanning van steden en gemeenten kan Aquafin inzetten op de berging en infiltratie van regenwater in groene, open ruimtes in de stad. Belangrijk is dat wateroverlast en watertekorten door droogte integraal worden aangepakt. Dat leidt immers tot kostenbesparende oplossingen.”

Aquafin staat via zijn infrastructuurprojecten dicht bij de lokale overheden en burgers. Daarom is het goed geplaatst om via een bottom-up aanpak bewustwording en draagvlak te creëren.

Professor Patrick Willems, KU Leuven, dept. Burgerlijke Bouwkunde – Hydraulica

Waterloop heeft voorrang

Niet alle afvalwater dat Aquafin zuivert, kan zomaar opnieuw gebruikt worden. De mate waarin een waterloop afhankelijk is van het debiet gezuiverd afvalwater dat we erin lozen, is een bepalende factor. “Voor installaties die lozen op een grote rivier of kanaal is er in principe geen probleem,” weet Marjolein Weemaes, manager R&D bij Aquafin. “Maar in een kleine beek kan het zijn dat het debiet dat we lozen een groot deel of zelfs het volledige debiet van de beek uitmaakt. Als we dan plots niets meer lozen of veel minder, kan dat het ecologische evenwicht in de waterloop verstoren.”

In afwachting van een duidelijk wettelijk kader voor de minimale hoeveelheid die het moet lozen, ontwikkelde Aquafin een eigen ruw kader. Marjolein: “Uit eerdere berekeningen kennen we voor veel zuiveringsinstallaties al de verhouding tussen het debiet dat we lozen en het debiet van de beek. Dat geeft ons een beeld van onze impact op die beek. Van zodra die verhouding 50% is bij een lage waterstand van de beek (10 percentieldebiet), moet het gezuiverde afvalwater naar de beek en mag het niet verkocht worden voor hergebruik. In gebieden met veel verzilting, laten we het water sowieso naar de beek gaan. Elke liter die daar niet geloosd wordt, maakt het probleem alleen maar erger.”

Als ons gezuiverd afvalwater een groot deel van de beek is, dan moet het daar naartoe blijven gaan.

Nete en Wamp