De voordelen:
- minder druk op drinkwater en grondwater;
- meer weerbaarheid tegen droogte;
- beter gebruik van water dat vandaag vaak onbenut blijft;
- een concrete stap naar circulair en duurzaam watergebruik.
Hergebruik van gezuiverd afvalwater
Gezuiverd afvalwater hergebruiken is een slimme manier om duurzamer met water om te gaan. Het water dat onze installaties verlaat, noemen we effluent. Een deel daarvan kan, onder de juiste voorwaarden, opnieuw ingezet worden als waterbron voor industrie, irrigatie, reiniging of andere toepassingen. Zo verlagen we samen de druk op drinkwater en grondwater, zeker in droge periodes.
Wat is gezuiverd afvalwater?
Gezuiverd afvalwater, ook effluent genoemd, is rioolwater dat in een waterzuiveringsinstallatie is gezuiverd. Het is geen drinkwater, maar kan onder de juiste voorwaarden wel opnieuw gebruikt worden.
Effluent is constant beschikbaar en heeft een vrij stabiele kwaliteit. Daardoor is het interessant voor organisaties met een grote of regelmatige watervraag, zoals bedrijven, openbare diensten of projectpartners die zoeken naar een duurzame aanvulling op klassieke waterbronnen.
Waarom gezuiverd afvalwater hergebruiken?
Water wordt schaarser, terwijl de vraag blijft toenemen. Tegelijk stroomt er elke dag gezuiverd afvalwater uit de installaties van Aquafin. Het deel dat niet nodig is om beken en rivieren op peil te houden, kan opnieuw worden ingezet.
Gezuiverd afvalwater hergebruiken betekent dat we bestaand water beter benutten. Zo maken we onze leefomgeving weerbaarder tegen droogte en helpen we drinkwater en grondwater beschermen.
Waarvoor kan je gezuiverd afvalwater gebruiken?
Gezuiverd afvalwater kan voor verschillende toepassingen gebruikt worden. Welke toepassing mogelijk is, hangt af van de locatie, de gewenste waterkwaliteit, de hoeveelheid water en de geldende voorwaarden.
Bedrijven die veel water nodig hebben in hun productieproces kunnen effluent gebruiken als alternatieve waterbron. Denk aan proceswater, koelwater of vulwater voor installaties die continu water nodig hebben.
Voor sommige industriële toepassingen zijn extra zuiveringsstappen nodig. Zo wordt het gezuiverde afvalwater afgestemd op de kwaliteit die het bedrijf nodig heeft. Voor veel organisaties is effluent hergebruiken een tastbare stap naar duurzamer watergebruik.
De cirkel is helemaal rond als gezuiverd afvalwater weer drinkwater wordt. Dat kan heel veilig en gebeurt vandaag ook al door Aquaduin aan de kust en door Waterunie in Aalst.
Gezuiverd afvalwater kan nog ziektekiemen bevatten en mag daarom niet rechtstreeks gebruikt worden voor irrigatie van gewassen. Daar is eerst nog een desinfectiestap voor nodig. Het vullen van veegwagens en irrigatie van sportvelden en openbaar groen kunnen in principe wél, als de Vlaamse Milieumaatschappij (VMM) de aanvraag goedkeurt. Een risicobeoordeling moet bepalen of er impact kan zijn op het milieu. Een toelating geldt voor 10 jaar zodat je niet elk jaar een nieuwe aanvraag moet doen.
Op 16 juli 2026 gaf de Droogtecommissie groen licht om gezuiverd huishoudelijk afvalwater te gebruiken voor irrigatie of beregening van openbaar groen en sportterreinen en voor veegwagens via een verkorte procedure. Dit is een tijdelijke maatregel door de aanhoudende droogte en geldt tot 15 oktober 2026. Water ophalen bij de zuiveringsinstallatie kan met een toelating voor waterhergebruik van de VMM en een afnamecontract van Aquafin.
Vraag je afhaling gezuiverd afvalwater aan
Vraag een toelating aan bij VMM of lees meer over de tijdelijke versoepeling
Voor ruimings- en reinigingswerken waarbij er geen contact is met het water of de bodem, of voor de productie van beton, kan gezuiverd afvalwater wel nog gebruikt worden zonder verdere behandeling. Met een afnamecontract kan de afnemer het water ophalen bij de zuiveringsinstallatie.
Wil je effluent gebruiken zonder contact met bodem of mens?
Voor ruimings- en reinigingswerken zonder contact met water of bodem, of voor betonproductie, kan je het water zonder bijkomende behandeling ophalen via een afnamecontract.
Door de aanhoudende droogte kan gezuiverd afvalwater tijdelijk ook zonder uitgebreide risicobeoordeling gebruikt worden voor veegwagens en irrigatie van groenvoorzieningen en sportvelden door openbare diensten.
Hoe maakt Aquafin hergebruik mogelijk?
Gezuiverd afvalwater is een common good. Daarom maakt Aquafin het beschikbare potentieel zichtbaar via Aquamarkt. Dat digitale platform toont waar effluent beschikbaar is en welke mogelijkheden er zijn.
Via Aquamarkt:
- wordt het beschikbare potentieel publiek en transparant weergegeven,
- worden interesse en oproepen gedeeld, zodat publieke en private partijen gelijke kansen krijgen om gezuiverd afvalwater te benutten of samenwerkingen op te zetten.
De selectie gebeurt via een open en objectieve procedure , opgebouwd op criteria die maximale maatschappelijke impact nastreven.
Veelgestelde vragen over gezuiverd afvalwater
Aquafin zuivert op jaarbasis 800 miljard liter afvalwater. Het grootste deel daarvan is nodig om lokale waterlopen op peil te houden. Dat geldt zowel voor de kwaliteit als de kwantiteit. Sommige beken zijn voor hun ecologische evenwicht afhankelijk van het debiet gezuiverd afvalwater dat we erin lozen. Als dat plots drastisch vermindert of zelfs wegvalt, kan het leven in die beek grondig verstoord worden. In samenwerking met de KU Leuven maakten we een 'e-flow'-studie. Die geeft aan hoeveel gezuiverd afvalwater aandeel is van elke waterloop en welk debiet er minimaal nodig is om het ecologische evenwicht in stand te houden.
Dat kan voor land- en tuinbouw na een bijkomende desinfectiestap en risicobeoordeling. Europa legde de regels vast voor hergebruik in irrigatie- en beregeningstoepassingen in land- en tuinbouw. Vlaanderen voegde daar elk ander gebruik aan toe waarbij het water in contact komt met de bodem of waarbij gebruikers, omwonenden of passanten kunnen blootgesteld worden aan het water. Voor het vullen van veegwagens en irrigatie van openbaar groen en sportterreinen is geen desinfectie nodig, wel een risicobeoordeling.
Desinfectie is nodig om bepaalde fecale bacteriën zoals E-coli te verwijderen. De risicobeoordeling focust op de impact op mens en milieu. Dit houdt monitoring in, en regelmatige staalnames om het effluent te analyseren op o.a. zouten, micropolluenten (zoals medicijnresten en PFAS) en nutriënten. Zo kan de eventuele impact op bodem, grondwater, oppervlaktewater en de mens ingeschat worden. Mogelijk wordt dan nog een extra zuiveringsstap met meer geavanceerde technologie opgelegd.
In elk geval moet voor de opstart van een hergebruikproject dat binnen deze toepassingen valt, toelating gevraagd worden aan de Vlaamse Milieumaatschappij (VMM).
Door de aanhoudende droogte gaf de Droogtecommissie op 16 juli 2026 groen licht om gezuiverd afvalwater zonder een uitgebreide risicoanalyse in te zetten voor irrigatie of beregening van openbaar groen, sportterreinen en veegwagens. Via een verkorte procedure kan de Vlaamse Milieumaatschappij een toelating voor hergebruik verlenen. Zodra deze maatregel opnieuw wordt ingetrokken, is er opnieuw een uitgebreidere risicobeoordeling nodig.
Wil je nagaan of jouw project in aanmerking komt voor een structurele afname van gezuiverd afvalwater? Ga dan naar AquaMarkt, waar je naast het potentieel ook de te volgen stappen vindt.
Heb je interesse in afname voor irrigatie en beregening? Neem contact met de VMM
Voor ad hoc afhalingen waarbij het effluent geen contact maakt met bodem of mens vul je het formulier onderaan deze pagina in.
Voorbeelden van hergebruik uit de praktijk
Op verschillende plaatsen krijgt gezuiverd afvalwater vandaag al een tweede leven.
Sinds 2002 gebruikt drinkwatermaatschappij Aquaduin het effluent van de rioolwaterzuiveringsinstallatie van Wulpen als bron voor drinkwaterproductie. Na bijkomende zuivering wordt het water geïnfiltreerd in de duinen en later opnieuw opgepompt. Dit project toont aan dat gezuiverd afvalwater ook op lange termijn kan ingezet worden als volwaardige drinkwaterbron.
Voor de aanleg van de Oosterweelverbinding gebruikt betonbedrijf ROCO het gezuiverde afvalwater van de rioolwaterzuiveringsinstallatie van Merksem bij de productie van beton. Een voorbeeld van hoe effluent op grote schaal industrieel ingezet kan worden, zonder gebruik van kostbaar drinkwater.
Binnen het Europese project Deeper Blue werken Aquafin, Farys en De Watergroep samen om gezuiverd afvalwater op te waarderen en tijdelijk op te slaan in een ondergrondse buffer. Zo kan dagelijks tot één miljoen liter drinkwater beschikbaar blijven in periodes van schaarste.
Bekijk het project effluenthergebruik Deeper Blue
Benieuwd wat er mogelijk is in jouw regio?
Aquamarkt is de plek waar inspiratie overgaat in actie. Je vindt er potentieelkaarten, lopende oproepen en informatie over de aanvraagprocedure.
Ontdek waar gezuiverd afvalwater beschikbaar is en welke kansen er zijn voor jouw project.