Afkoppelen van regen- en afvalwater

Regenwater apart houden is slim om wateroverlast te voorkomen en om uitdroging van de bodem te vermijden. In sommige gevallen ben je nu al bij wet verplicht om je regenwater van de riolering af te koppelen. Op termijn zal bijna iederéén afvalwater en regenwater moeten scheiden, daar kan je als huiseigenaar het best al rekening mee houden.

Waarom moeten we afkoppelen?

Regenwater hoort niet thuis in de riolering

Schoon water dat op de riolering zit, verdunt het afvalwater dat op de zuiveringsinstallaties toekomt. Daardoor vermindert het rendement van het waterzuiveringsproces . Al dat water transporteren via de riool, kost ook bijzonder veel energie. Daar hangt vanzelfsprekend een prijskaartje aan, zowel ecologisch als economisch. Als een riool zich helemaal opvult met regenwater, kan er ook water op straat komen te staan. Door het bijkomende debiet gaan bovendien de overstorten op het rioleringsstelsel vaker werken. Zo komt er sneller ongezuiverd water in onze waterlopen terecht. Allemaal redenen om regenwater zo veel mogelijk te scheiden van huishoudelijk afvalwater.

Afkoppelen is verplicht

Bij de aanleg of heraanleg van rioleringen wordt in de meeste gevallen een gescheiden rioolstelsel aangelegd. Dit wil zeggen dat het afvalwater en regenwater afzonderlijk worden afgevoerd. Het afvalwater vertrekt richting rioolwaterzuiveringsinstallatie (RWZI) waar het wordt gezuiverd. Het regenwater kan je hergebruiken, wordt ter plaatse geïnfiltreerd of naar grachten en waterlopen afgevoerd.

Het scheiden van regenwater en afvalwater beperkt zich niet tot het openbare gedeelte. Ook het regenwater en afvalwater van je woning moet gescheiden worden zodra er een gescheiden stelsel in je straat wordt aangelegd. Dit is het zogenaamde 'afkoppelen' van regenwater. Dit betekent dat je tot aan de rooilijn aparte leidingen moet voorzien voor rioolwater en regenwater.

Particulieren die bouwen of grondig verbouwen zijn ook verplicht om regen- en afvalwater te scheiden.

Wat als je niet afkoppelt?

Bij gescheiden stelsels, die voorzien zijn om afval- en regenwater afzonderlijk af te voeren, worden kleine afvalwaterleidingen gebruikt. Deze nieuwe afvalwaterleidingen zijn gemaakt om enkel afvalwater te verwerken. Dit betekent dat ze er niet op voorzien zijn om ook nog regenwater af te voeren. Als je niet afkoppelt, vergroot je de kans op overstromingen, geurhinder en wateroverlast, zelfs tot in je woning of die van de buren.

Daarbij gaat het om een wettelijke verplichting. De Europese regelgeving legt een goede kwaliteit van de waterlopen op. Voor Vlaanderen werd deze regelgeving vertaald in de Vlaamse milieuwetgev­ing (Vlarem II). Onder Vlarem II wordt gestreefd naar het maximaal aanleggen van een gescheiden rioleringsstelsel bij de aanleg of heraanleg van rioleringen. De wet verplicht daarbij ook het scheiden van regen­water en afvalwater op privaat domein.

Wat moet afgekoppeld worden?

Verschillen tussen halfopen of open bebouwing

Als algemeen principe geldt dat al het regenwater afkomstig van dakoppervlakken en andere verharde oppervlakken moet afgekoppeld worden.

  • Voor een bestaande gesloten bebouwing moet enkel het regenwater van die ver­harde oppervlakken worden afgekoppeld, waarvoor geen leidingen onder of door het gebouw moeten worden aangelegd.
  • Voor een bestaande halfopen of open bebouwing is een volledige scheiding van het afvalwater en regenwater verplicht. Het regenwater wordt bij voorkeur gebruikt in of rondom de woning of geïnfiltreerd in de bodem. Overtollig regenwater kan dan op de gracht of regenwaterleiding in de straat aangesloten worden.

Een afkoppelingsdeskundige helpt je op weg

Regen- en afvalwater scheiden, niet iedereen weet hoe daaraan te beginnen.  Daarom wordt een afkoppelingsdeskundige aangesteld die een afkoppelingsdossier opmaakt per woning. Na het huisbezoek ontvang je van Aquafin een dossier met:

  • een inventarisatie van de bestaande toestand,
  • een plan van de ontworpen toestand met IBA,
  • een beschrijving van de uit te voeren afkoppelingswerken,
  • een overeenkomst tussen jou en de stad/gemeente.

Op vraag van Aquafin of de gemeente ga ik bij de mensen thuis de bestaande afwatering in kaart brengen. Samen overlopen we welke verbeteringen we kunnen aanbrengen. Daarna maak ik een plan op van de bestaande en de gewenste toestand en een kostenraming voor de leidingwerken en het herstel van het perceel. Afhankelijk van het beleid van de gemeente, maak ik het subsidieaanvraagformulier voor de bewoners op, of gaat het hele dossier voor uitvoering naar de gemeente.

Ann Lauwers - Afkoppelingsdeskundige bij Aquafin

Wil je de afkoppelingswerken zelf uitvoeren? Dat kan!

Mogelijke hinder

Laat je de werken uitvoeren? Houd er rekening mee dat er waarschijnlijk op je oprit gewerkt zal worden om de gescheiden leidingen tot aan de perceelgrens te brengen.

Vaste planten die zich in de werkzone bevinden, verplaats je best ruim vooraf naar een andere plaats. Wanneer je werkt met een door ons aangestelde aannemer zullen de werken woning per woning afgewerkt worden. Zo hoeft je tuin of die van je buren niet onnodig lang open te liggen.

De kosten van afkoppelen

Wie betaalt wat?

De werken die nodig zijn voor de scheiding van het afval- en het regenwater van je woning, zijn ten laste van de eigenaar van het perceel.

Het is in je voordeel om de afkoppelingswerken tegelijk te laten uitvoeren met de werken van Aquafin. Het gemeentebestuur is in dat geval namelijk bereid om een deel van de kosten op jouw terrein mee voor haar rekening te nemen. Bepaalde gemeenten komen tussen in de kosten, andere gemeenten kennen geen subsidies toe.

afkoppelen huis graafwerken

Keuring is verplicht

Na de werken ben je verplicht om een keuring van je gescheiden systeem te laten uitvoeren. Voor een vlot verloop tijdens de keuring neem je beter foto's tijdens de werken. Of je voor die keuring moet betalen, hangt af van het beleid van je gemeente of van de rioolbeheerder in je gemeente.

Uiteraard kan je ook zelf een keurder aanstellen. Op de website van Aquaflanders, de koepel van Vlaamse waterbedrijven, vind je een lijst van de erkende keurders.

Bij een conforme keuring ontvang je een attest waarmee je eventuele subsidies kan aanvragen. Ook dat hangt af van gemeente tot gemeente.

Gescheiden riool? Pas op met wat je doorspoelt...

... in het regenwaterstelsel

De scheiding van afval- en regenwater heeft tot gevolg dat alles wat in de regenwaterbuis belandt, rechtstreeks naar de natuur gaat. Ook bijvoorbeeld het wegdek of het voetpad zijn aangesloten op dit stelsel. Daarom vermijd je bij het kuisen van de stoep best het gebruik van schoonmaakmiddelen en mag je geen afvalstoffen in de straatkolken gieten. Voor het schoonmaken van de wagen gebruik je best milieuvriendelijke, fosfaatvrije producten.

... in het afvalwaterstelsel

Ook in de riolering zijn lang niet alle afvalstoffen welkom.

Wat mag in de riool?