Veelgestelde vragen over IBA's

Soms ligt een woning te veraf van een straat om ze aan te sluiten op de riolering. Dan ben je zelf verantwoordelijk voor de zuivering van je huishoudelijke afvalwater. Dat doe je met een IBA, een individuele behandelingsinstallatie voor afvalwater. Daarvan zijn er verschillende types op de markt. Aquafin werkt samen met verschillende gemeenten voor de plaatsing van zulke systemen.

Alles over Individuele Behandeling voor Afvalwater

Hoe weet ik of ik een IBA moet plaatsen?

Bijna iedere gemeente heeft sinds kort een zoneringsplan. Dit plan bepaalt hoe het huishoudelijk afvalwater van elke wijk, straat of woning zal worden gezuiverd. Naast het centrale gebied en het collectief geoptimaliseerde buitengebied waar de woningen reeds aangesloten zijn op een openbare waterzuiveringsinstallatie, onderscheidt het zoneringsplan nog twee zones. Een collectief te saneren buitengebied, waar door middel van een riolering een gescheiden stelsel zal worden aangelegd, en een individueel te optimaliseren buitengebied. In deze laatste zone dient door middel van een IBA het huishoudelijk afvalwater te worden gezuiverd. Het zoneringsplan kan je in het gemeentehuis raadplegen of via het geoloket van de Vlaamse Milieumaatschappij op: https://www.vmm.be/data/zonering-en-uitvoeringsplan

Kunnen verschillende woningen een gezamelijke IBA plaatsen?

In de methodologie verstaat men onder een IBA een zuivering voor één woning. In een aantal gevallen kunnen een aantal woningen, die moeten worden uitgerust met een IBA, wel vlakbij elkaar liggen. In deze gevallen kan dan gekozen worden voor een gezamenlijke IBA voor een aantal woningen. Er is sprake van een IBA voor systemen die het afvalwater van minder dan 20 inwoners zuiveren. Rekening houdend met een gemiddelde van 2,5 inwoners/woning, komt dit neer op een 8-tal woningen. Systemen vanaf een capaciteit van 20IE (inwonersequivalenten) worden gecatalogeerd onder een kleinschalige waterzuiveringsinstallatie (KWZI) en behoren tot de collectieve zuivering. Deze laatste worden niet als een afzonderlijke groep weergegeven op het zoneringsplan.

Hoe werkt een IBA?

De systemen voor de individuele behandeling van afvalwater bestaan in allerlei vormen en materialen, maar de werkingsprincipes zijn steeds dezelfde. Er vinden fysische processen plaats zoals bezinking en filtratie; er vinden chemische processen plaats zoals fosfaatbinding en er vinden biologische processen plaats. De IBA-systemen zijn zo geconstrueerd dat de verschillende processen optimaal kunnen verlopen. De biologische processen zijn dezelfde als deze die in de vrije natuur voorkomen. In deze processen gebruiken kleine levende organismen de stoffen uit het afvalwater voor hun eigen levensprocessen. Door omstandigheden te creëren waarin de organismen worden gestimuleerd, kan het zuiveringsrendement van de IBA worden opgevoerd tot boven de 90%.

Wie controleert de goede werking van de IBA?

In principe kan de gemeente of de rioolbeheerder een controle uitvoeren op de kwaliteit van het geloosde afvalwater. Particulieren die hun IBA zelf beheren, dienen om de vijf jaar een attest aan de gemeente te vragen om een vrijstelling te krijgen van de bovengemeentelijke en eventueel van de gemeentelijke saneringsbijdrage. Op dat moment kan de gemeente een controle uitvoeren van de installatie. IBA’s die door de gemeente of een intercommunale worden beheerd, zullen door deze instanties ook regelmatig worden gecontroleerd, doch wettelijk blijft de verantwoordelijkheid voor wat het naleven van de lozingsnormen bij de burger.

Waar kan het gezuiverde afvalwater naartoe?

Gezuiverd afvalwater mag naar het oppervlaktewater (gracht, waterloop) of indien er geen oppervlaktewater in de omgeving is, kan het rechtstreeks in de bodem geïnfiltreerd worden. Infiltratievoorzieningen zijn zinkputten, infiltratiekanalen, infiltratiebekkens of opgehoogde infiltratiebedden. Eventueel is een terugslagklep in de effluentleiding nodig om terugvoer van oppervlaktewater (bij hoge waterstanden) te voorkomen. Lozing in een baangracht impliceert zeer vaak het gebruik van een pompput omdat de effluentleiding meestal te diep zit.

Waar kan ik best mijn IBA plaatsen?

Afhankelijk van de terreinkenmerken en de wensen van de eigenaar/gebruiker wordt de inplantingsplaats bepaald. De inplanting van de IBA zal in voorkomend geval tevens bepalend zijn voor de inplanting van de septische put, de besturingskast, de pompput, het infiltratiesysteem enz.. Het is belangrijk bij de keuze van de inplantingsplaats rekening te houden met volgende aspecten:

  • De IBA, en in voorkomend geval de septische put, moeten te allen tijde bereikbaar zijn voor onderhoud en slibruiming en worden best zo dicht mogelijk bij de vervuilingsbron geplaatst.
  • Omwille van de stabiliteit en de mogelijkheid om het onderhoud vlot te kunnen uitvoeren mogen IBA’s niet te diep ingegraven worden (afhankelijk van het materiaal maximum 0,50 tot 1 meter diepte). Niveauverschillen in het terrein kunnen soms aangewend worden om de installatie minder diep te plaatsen en eventueel een influentpomp uit te sparen.
  • De inplanting van de IBA onder een oprit of verharding impliceert een hogere verkeersklasse van de bekuiping en de nodige voorzieningen naar spreiding van de lasten, zoals het aanvullen met gestabiliseerd zand en het plaatsen van een betonnen verdeelplaat boven de installatie (vooral bij kunststofsystemen). 
  • De besturingskast, al of niet met luchtpompje, dient zo dicht mogelijk bij de IBA te worden geplaatst (maximum 5 m). Hou rekening met eventuele trillingen, geluidshinder, esthetische waarden, bereikbaarheid,…
  • In geen geval mag de IBA geplaatst worden in een dieptepunt waar overstromingsgevaar is.
  • Bij lozing van het effluent in een infiltratiesysteem zal men rekening moeten houden met de nodige ruimtebehoefte. De afstand tussen de IBA en het infiltratiesysteem heeft weinig invloed.
Moet het regenwater volledig afgekoppeld worden?

De totale afkoppeling van niet vervuild hemelwater, zoals van daken, opritten en terrassen, is verplicht voor de goede werking van de installatie. Hemelwater zorgt immers niet alleen voor een te sterke verdunning van het afvalwater maar veroorzaakt slibuitspoeling bij zware regenval.

Wat is telemetrie?

Op de PLC (mircoprocessor) van de IBA wordt een modem geplaatst, die via een GSM-signaal meldingen kan doorsturen naar de alarmcentrale. De betrokken technieker kan ook op afstand aanpassingen doorvoeren in het besturingssysteem van de installaties.

Moet ik een septische put plaatsen voor mijn IBA?

Dit is voor bepaalde installaties niet strikt noodzakelijk (wel voor percolatierietvelden en cocosbiobedden). Toch is het raadzaam om er een te plaatsen omwille van de uitbreiding van de slibstockage en om mogelijke toxische lozingen te verdunnen. Daar zowel het zwart water (toiletten) als het grijs water (keuken, badkamer, klokputjes enz.) samen naar de septische put of de IBA afvoeren en bijgevolg alle afvalwaterstromen aan elkaar verbonden zijn, is het noodzakelijk op de afvoerleidingen van grijs water een sifonputje te plaatsen. Bij sommige gemeentes is een septische put verplicht!

Kan ik als particulier een subsidie krijgen voor de aanleg van een IBA?

De nieuwe gewestelijke subsidieregeling bepaalt dat enkel gemeentebesturen en intercommunale rioolbeheerders een subsidie kunnen krijgen van 2.250 euro per IBA indien zij zelf de aankoop en de exploitatie voor hun rekening nemen. Dit betekent dat IBA’s aangekocht en geëxploiteerd door particulieren niet meer subsidieerbaar zijn. Wel kan er eventueel nog een gemeentelijke subsidie worden gegeven. Gemeentebesturen die de aanleg en de exploitatie van IBA’s in eigen beheer of door een intercommunale uitvoeren geven geen subsidie.

Moet ik nog een saneringsbijdrage betalen als ik een eigen IBA heb?

Indien de IBA aangekocht en geëxploiteerd wordt door de burger, kan deze een vrijstelling aanvragen voor de bovengemeentelijke saneringsbijdrage. In sommige gemeenten kan er ook een vrijstelling aangevraagd worden voor de gemeentelijke saneringsbijdrage. IBA’s aangekocht en geëxploiteerd door de gemeente of door intercommunale rioolbeheerders worden vrijgesteld van de bovengemeentelijke saneringsbijdrage, maar de gemeente kan in dat geval dan wel de gemeentelijke saneringsbijdrage verhogen. Wanneer de gemeente of rioolbeheerder dus instaat voor de plaatsing en het onderhoud van de IBA kan maximaal maar evenveel gevraagd worden als het maximum dat de burgers die aangesloten zijn op de riolering betalen.

Zal ik geurhinder hebben?

Doorgaans zal je geen geurhinder ondervinden, maar het is raadzaam het grijs water aan te sluiten op een extra sifonput (ook 'vetvanger' of 'dubbele schepput' genoemd). Deze toezichtput is voorzien van een waterslot of sifonfunctie dat belet lucht te laten ontsnappen vanuit de voorbezinker of IBA.

Toch geurhinder? Mogelijke oorzaken:

  • Klokputje(s) of sifon(s) die droog staan.
  • Een oudere binnen- of buitenriolering kan mogelijk problemen geven na plaatsing van een IBA.
    Bijvoorbeeld een oudere gres buis, slechte aansluiting of dichting ... kunnen geurhinder veroorzaken, omdat lucht via deze oudere aansluiting kan ontsnappen.

 

Een rooktest kan uitwijzen waar de oorzaak ligt. Indien mogelijk dient het grijs water steeds afzonderlijk te worden aangelegd. Bij bestaande woningen kan dat niet altijd of is de realisatie moeilijk haalbaar om technische of financiële redenen. Een ontluchting wordt geplaatst waar men het minst hinder zal ondervinden, niet ter hoogte van een terras of raam.

Hoe vaak moet mijn voorbezinker en/of waterzuiveringsinstallatie geruimd worden?

De ruimingsfrequentie van de voorbezinker / septische put hangt af van verschillende factoren

  • Hoeveel personen hiervan gebruik maken
  • De inhoud van de (bestaande) septische put of voorbezinker (hoe groter, hoe minder frequent te ruimen)
  • De samenstelling van het afvalwater

Algemeen moet de waterzuiveringsinstallatie om de vijf a zeven jaar geruimd worden, indien een degelijke voorbezinker aanwezig is.

Wat is het energieverbruik van mijn waterzuiveringsinstallatie?

Elke installatie heeft naargelang het type een blower en elektrische componenten. Deze worden min of meer berekend volgens de capaciteit van de blower wat de grootste verbruikerspost is. De energiekost komt neem op een kostprijs van +/- 50€ op jaarbasis.

Moet ik mijn productgebruik aanpassen als ik een IBA heb?

De gebruiker koopt best biologisch afbreekbare huishoudelijke reinigingsmiddelen. Kleine hoeveelheden onschadelijke huishoudelijke niet of slecht biologisch afbreekbare producten mogen wel in de installatie geloosd worden zoals detergenten voor de afwas, waspoeder voor de wasmachine en de vaatwasser, kleine hoeveelheden sanitaire reiniger, wasverzachter, ontkalker, waterverzachter, agressieve reinigingsproducten (bv. voor frituurpan),…

Volgende producten hebben een negatieve invloed op de zuiveringsprestaties en mogen niet geloosd worden in een IBA : regenwater, bleekwater, agressieve ontstoppers, verf en spoelwater van verf, white spirit, thinner, motorolie, producten voor ontwikkeling van foto’s, niet afbreekbare hygiënische doekjes, desinfecterende middelen (bv. Dettol), tampons, maandverband, condooms, luiers, zuren, geneesmiddelen, bestrijdingsmiddelen (bv. pesticide), karton, plastiek, … alle niet afbreekbare stoffen, overvloedig veel haren van mens en dier, etensresten, plantaardige of dierlijke oliën of vetten van frituurpan, inhoud van chemische wc, giftige producten.

Wie betaalt de IBA?

De Vlarem-wetgeving voorziet dat de burger verantwoordelijk is voor de zuivering van zijn afvalwater indien de woning op het zoneringsplan gelegen is in het individueel te optimaliseren buitengebied. Woningen die niet voorkomen op het zoneringsplan worden ook automatisch toegekend aan het individueel te optimaliseren buitengebied. Dit betekent dat in dat geval de financiering van de aankoop, de plaatsing en het onderhoud van de IBA ten laste is van de burger. Verschillende gemeenten en intercommunale rioolbeheerders zijn er echter van overtuigd dat die verantwoordelijkheid niet bij de burger mag liggen en nemen zelf het initiatief om de IBA’s te plaatsen en te beheren.

Ik heb een probleem met mijn IBA, wat te doen?

Kijk eerst even of je IBA door Aquafin is geplaatst. Als dat zo is, dan vind je een zelfklever met ons telefoonnummer 03 450 45 45 op de elektrische kast van je IBA. Je kunt ook een mail sturen naar contact@aquafin.be. Beschrijf dan beknopt het probleem en voeg je adres, telefoon- en/of gsm-nummer toe. Nadat je het probleem hebt gemeld, zorgen we ervoor dat een technicus de IBA komt nakijken en herstellen als dat nodig blijkt.

Wie moet ik contacteren om een IBA te laten plaatsen / een afkoppelingsstudie te doen?

De eerste vraag die je je moet stellen is: “wie is de rioolbeheerder in mijn gemeente?”. Dat kom je te weten op de website van Aquaflanders. Neem daarna contact met je rioolbeheerder, hij helpt je dan verder.