Toepassingen van gezuiverd water

Gezuiverd afvalwater van Aquafin is constant van kwaliteit en altijd voorradig. Bovendien kan het opgewerkt worden tot eender welke kwaliteit. Daardoor is het mits nabehandeling een prima alternatieve waterbron voor allerlei toepassingen zodat de druk op het grondwater daalt.

Grondwater sparen

Het effect van een lange droge periode is het meest merkbaar aan het peil van het oppervlaktewater. Op dat moment wordt er al snel gegrepen naar grondwater als alternatief, waardoor de waterbeschikbaarheid nog verder daalt.

Nochtans is er nog een andere belangrijke potentiële waterbron: het gezuiverd afvalwater dat Aquafin na zuivering in een beek of rivier loost. In totaal vloeit er op jaarbasis 800 miljard liter gezuiverd water via de waterlopen naar de zee. Het grootste deel is nodig om lokale waterlopen op peil te houden, maar een achtste van het totale debiet komt in aanmerking voor gebruik als proceswater voor bedrijven (cijfers van Patrick Willems, professor Hydrologie aan de KU Leuven). Het gaat om 100 miljard liter per jaar of  250 miljoen liter per dag

Gezuiverd afvalwater als grootschalige waterbron voor de industrie en drinkwatermaatschappijen

Het afvalwater voldoet na zuivering aan alle geldende Europese en Vlaamse normen. Het heeft daardoor een kwaliteit die voldoet om te lozen in beken en rivieren maar het is géén drinkwater! Daarom zullen de meeste toepassingen een extra zuiveringsstap vragen in functie van de vereiste kwaliteit. De mogelijkheden zijn uitgebreid: spoelwater, koelwater en proceswater tot zelfs drinkwater. 

Aquafin staat open voor alle samenwerkingsvormen met publieke en private partners die leiden tot een ecologisch, sociaal en economisch waardevol hergebruik van effluent. Daarom werken we vandaag samen met zowel drinkwatermaatschappijen als andere bedrijven die de mogelijkheden van duurzaam hergebruik verkennen.

Opwaardering tot drinkwater

In Koksijde gebruikt drinkwaterbedrijf Aquaduin al vele jaren het gezuiverde afvalwater van onze nabijgelegen RWZI. Aquaduin infiltreert het in de duinen en behandelt het verder tot drinkwater. Een prima manier om de druk op het natuurlijke watersysteem te verminderen. Ook in Adinkerke plant Aquaduin een gelijkaardig project.

Grootschalige opwaardering voor de industrie

Momenteel gebruiken een 7-tal bedrijven gezuiverd afvalwater van Aquafin als alternatieve waterbron in hun productieproces. Binnenkort zal het bedrijf Ekopak in de Antwerpse haven een nieuwe fabriek bouwen om het effluent van drie van onze RWZI's in het Antwerpse op te waarderen tot koelwater voor de havenindustrie. Daardoor spaart de haven maar liefst 20 miljard liter drinkbaar water per jaar uit. Het project is een joint-venture met Ekopak, Water-link en PMV onder de naam Waterkracht.

Opgelet - geen gebruik voor land- en tuinbouw of irrigatie zonder bijkomende zuiveringsstap

De voorbije jaren deden we in een 40-tal zuiveringsinstallaties beperkte aanpassingen om op een gecontroleerde en veilige manier gratis effluent-ophalingen mogelijk te maken. Zeker in lange droge periodes werd hiervan dankbaar gebruik gemaakt door land- en tuinbouwers of groendiensten van de gemeenten. Nieuwe inzichten maakten ondertussen duidelijk dat er een bijkomende zuiveringsstap nodig is om het effluent veilig te kunnen hergebruiken voor die toepassingen. Uit voorzorg zijn we daarom in juni gestopt met ad hoc ophalingen, meer bepaald om twee redenen:

Pathogenen

Een recente Europese Afvalwater-verordening die in juni 2023 wordt omgezet naar Vlaamse wetgeving legt normen op voor de aanwezigheid van fecale bacteriën zoals E-coli en voor andere pathogenen. Uitgebreide analyses hebben ondertussen aangetoond dat in het effluent van nagenoeg al onze waterzuiveringsinstallaties deze norm niet gehaald wordt. Uit voorzorg passen we deze richtlijn daarom vanaf dit jaar al toe. Wel is er een onderzoeksproject lopende met Vlaamse partners uit land- en tuinbouw naar de mogelijkheden om met een bijkomende desinfectiestap dit probleem te counteren.

Onduidelijkheid over de aanwezigheid van PFAS

Zowel Aquafin als de Vlaamse Milieumaatschappij (VMM) bemonsterden herhaaldelijk een 30-tal RWZI's voor de bepaling van PFAS op het influent en effluent. We stellen significante verschillen vast tussen de RWZI's onderling én ook grote schommelingen binnen de resultaten van eenzelfde installatie. De reden hiervoor is vooralsnog onduidelijk. Het toont in elk geval aan dat een uitgebreide dataset nodig is om gefundeerde uitspraken te kunnen doen over de aanwezigheid van PFAS in het effluent. Gemeten lage waardes zijn vandaag niet voldoende om te stellen dat er op deze locaties geen PFAS-problematiek is. We stellen namelijk vast dat afvalwater ook niet-meetbare precursoren bevat, bouwstenen die door biologische reacties omgezet worden naar andere componenten uit de PFAS-familie die wél meetbaar zijn. Als we lage concentraties PFAS in het effluent meten, is het nog steeds mogelijk dat we niet-meetbare precursoren over het hoofd zien. Aquafin volgt dan ook het advies van de expertengroep PFAS om geen RWZI-effluent ter beschikking te stellen aan land- en tuinbouwers of voor irrigatie in niet-landbouwtoepassing. Tenzij in functie van specifieke onderzoeksprojecten, die inzetten op diepgaande monitoring binnen een sterk gecontroleerd kader.

05 sep 2022

Nieuwsflash 1 september 2022

Op de Droogtecommissie van 1 september 2022 werd beslist dat op een beperkt aantal RWZI's effluent kan afgehaald worden, als voldaan wordt aan een aantal voorwaarden.

Gezuiverd afvalwater afnemen als individueel bedrijf

Denk je dat gezuiverd afvalwater ook voor jouw bedrijf een waardevolle aanvullende waterbron is? 

Check dan op onderstaande kaart of er een rioolwaterzuiveringsinstallatie van Aquafin in de buurt is. Om een structurele afname te organiseren, is die nabijheid een voorwaarde. Het water moet namelijk via extra leidingwerk permanent kunnen aangevoerd worden. Als de afstand niet te groot is, contacteer dan Eva Bogaerts.

Vervolgens krijg je de e-flow gegevens van de waterloop waarin we vandaag het gezuiverde afvalwater lozen en de contactgegevens van de beheerder van die waterloop. Samen met de waterloopbeheerder kan je dan verder onderzoeken of het debiet dat je bedrijf nodig heeft, kan gemist worden in de waterloop die het effluent ontvangt..

 

 

Hoezo, de waterloop gaat voor? Over e-flows

Sommige beken zijn voor hun ecologisch evenwicht afhankelijk van het debiet gezuiverd afvalwater dat Aquafin erin loost. Als dat plots drastisch vermindert of zelfs wegvalt, dan kan het leven in die beek grondig verstoord worden. In samenwerking met de KU Leuven maakten we 'e-flow' -studie. Die geeft aan wat het aandeel van het effluent is in de waterloop en welk debiet er minimaal nodig is om het ecologisch evenwicht in stand te houden. Dit is een theoretisch model dat een goede indicatie geeft, maar elke aanvraag interpreteren we ook praktisch.

Hoeveel kost gezuiverd afvalwater?

Aquafin zuivert het huishoudelijk afvalwater zodat het niet meer rechtstreeks in de natuur belandt. We zien dat water niet als onze eigendom en dus stellen we het gratis ter beschikking volgens bovenstaande voorwaarden. Wat we wel aanrekenen zijn de kosten die we maken om een structurele afname op te zetten: infrastructuur, administratie, werkuren, ... Deze kost verschilt per aanvraag.

Eva Bogaerts

Eva Bogaerts

Afname gezuiverd afvalwater