Wateroverlast voorkomen

De gevolgen van de klimaatverandering worden stilaan heel erg zichtbaar. In 60 jaar tijd is het aantal dagen met zeer zware neerslag in België verdubbeld. Gelukkig hebben steden en gemeenten heel wat mogelijkheden om creatief om te gaan met regenwater. Bij Aquafin kunnen ze terecht voor de opmaak van een hemelwaterplan met maatregelen die haalbaar zijn in de praktijk.

Hoeveel regent het eigenlijk?

Vlaanderen is een regenland met bijna 200 dagen regen per jaar. Of dat denken we toch. Toch valt er maar 7% van de tijd neerslag, berekende weerman Frank Deboosere. Vlaanderen is zelfs één van de droogste regio's van Europa.

weinig regenval geeft droge gewassen

Verschillende oorzaken van wateroverlast

Nieuw buienpatroon

Meer en intensere buien zorgen steeds vaker voor water op straat.  Het effect van een regenbui op de riolering is direct of indirect. In de winter stijgt het grondwaterpeil zodanig dat de bodem verzadigt en waterlopen buiten hun oevers treden. In de zomer zorgen piekbuien ervoor dat gemengde riolen de plotse toevloed, onder meer door de toenemende verharding, niet meer kan slikken. Straten komen dan onder water te staan, met vaak grote schade aan woningen tot gevolg.

 

Soorten wateroverlast

Onvoldoende ruimte voor regenwater

Nergens in Europa wordt er zoveel openbare ruimte per inwoner ingenomen als in Vlaanderen. Vandaag bestaat ongeveer 14,5% van onze regio uit verharde oppervlakte. Door verharde ondergronden aan te leggen heeft het water niet langer de tijd om in de bodem te sijpelen en stroomt het sneller af naar de riolering. 

Bijkomende verharding leidt rechtstreeks tot meer rioleringsoverstromingen. Uit een studie van de KU Leuven voor VLARIO blijkt dat tegen 2040 ongeveer 3,4 miljard euro nodig is om de bijkomende verharding van het huidig ruimtelijk beleid op te vangen. Om dit te vermijden is er nood aan bijkomende infrastructuur. Hiervan gaat 550 miljoen euro naar het uitbreiden van rioleringssystemen. De overige 2,8 miljard euro gaat naar de aanleg van niet-residentiële bronmaatregelen, zoals buffers langs nieuwe wegen, industrieterreinen en winkelketens. Door het Beleidsplan Ruimte Vlaanderen, de Betonstop in de volksmond, zouden de nodige investeringen dalen tot 1,6 miljard euro. 

voetbal op verhard plein ronder ruimte voor water

Slim omgaan met regenwater

Infiltratie wordt de norm

Vasthouden, bufferen en afvoeren van regenwater is het uitgangspunt, zowel op openbaar terrein als rondom privéwoningen. Bij infrastructuurwerken moeten we dus volop inzetten op infiltratie van het regenwater in de bodem. De aanleg van twee buizen bij rioleringswerken, één voor afvalwater en één voor regenwater, is pas een goed idee als het regenwater echt moet afgevoerd worden en niet ter plaatse in de grond kan sijpelen of opgevangen worden in buffervoorzieningen. Een studie van de Vlaamse Milieumaatschappij toont aan dat élke Vlaamse ondergrond zich leent tot infiltratie, zelfs leemgrond. Zo lang maar de juiste technieken gebruikt worden. Het gebruik van waterdoorlatende verharding op parkings, kan bijvoorbeeld al een heel verschil maken.

Op aansturen van Aquafin komen een aantal nieuwe infiltratietechnieken in aanmerking voor subsidies. Daardoor zal zelfs een gedeelte van de bovenbouw, bijvoorbeeld waterdoorlatende kolken en de fundering en onderfundering van waterdoorlatende bestrating, ook subsidieerbaar worden. Tot slot is er natuurlijk ook de ecologische winst van maximale infiltratie, die niet in euro’s valt uit te drukken.

 

Subsidies voor infiltratietechnieken

De Zuidflank in Overijze mag overstromen

Bufferen combineren met extra belevingswaarde

Je hoeft geen beek of rivier vlakbij te hebben om water te bufferen, dat is een hardnekkig misverstand. Openbaar domein kan perfect twee functies hebben. Denk aan speelpleinen of skatepistes die tijdens een hevige bui onder water komen te staan en na de bui weer opdrogen, of wadi's in parken. De mogelijkheden zijn onbeperkt.